WITTE KRAAI
WORDT GEBRUIKT OM IEMAND TE BESCHRIJVEN
DIE BIJZONDER IS, ANDERS DAN ANDEREN, EEN OUTSIDER
U wist het. -Nee.
U wist wat hij van plan was.
Nee.
Heeft hij nooit over overlopen gesproken?
Het is nooit ter sprake gekomen.
Helemaal nooit? -Nooit.
Dit is een aanval op de Sovjet-Unie.
Nee.
Het gaat om dansen.
Dansen? -Hij weet niks van politiek.
Hij is naar het Westen gegaan omdat hij daar kan dansen.
Dat kan hier ook.
Ja, maar...
Ik denk hij een impulsief besluit heeft genomen.
Zo is hij.
USSR 17 MAART 1938
Mama wordt wel weer beter.
Rudi. -Na de paspoortcontrole teruggeven.
Bedankt.
LUCHTHAVEN LE BOURGET, PARIJS 12 MEI 1961
Bedankt. -Hoe maakt u het?
Meneer Sergejev, mevrouw Doedinskaja, ik heet u hartelijk welkom in Frankrijk.
Dit is een historisch moment. De eerste keer sinds de oorlog...
dat Leningrads beroemde Kirovballet in het Westen is.
Denkt u dat dit een positieve invloed op de Koude Oorlog zal hebben?
We zijn blij om hier te zijn.
Rudi.
Waar ga jij heen? -Een stukje wandelen.
Zal ik meegaan?
Over twee uur heb je les. -Ik weet het.
Hou hem in de gaten.
Nog eentje? -Ja.
Waar komt u vandaan? -Ik versta u niet.
Waar komt u vandaan? -De Sovjet-Unie.
Danser. Hier vijf weken.
Kunt u mij helpen?
Helpen. -Ja, waarmee?
Winkel.
Winkel om dingen te kopen. Speciale winkel.
Ik heb speelgoedtrein nodig.
PALAIS GARNIER, PARIJS
Ik mag ook meedoen.
Heb je de lijst gezien? -Ik heb niet gekeken.
Hij is opgehangen. -Ik heb niet gekeken.
Wil je het niet weten? Je mag de eerste avond niet dansen.
Rudi, wat rot voor je.
Het maakt niet uit. Het duurt toch niet lang.
Wat duurt niet lang?
Voordat iedereen mij kent.
Zachte armen.
LENINGRAD ZES JAAR EERDER
Wat doe jij hier?
Bent u hier de baas?
Ik ben Valentin Ivanovitsj Sjelkov.
Ik ben Rudolf Noerejev.
Ik kom hier om te dansen. -Ben je gek geworden?
Ik ben hier aangenomen.
Ik kom uit Oefa. -O ja?
Je hebt de verkeerde datum.
Kom volgende week maar terug.
Hier gaan jullie verblijven.
Jongeman, draai je hoofd.
En je schouder omlaag.
Pour les pieds.
Het werkt niet voor mij. -Wat bedoel je?
Zoals ik zeg. Het werkt niet.
Is dit niet de school voor jou? Je bent hier nog maar een paar weken.
Vier.
Onze school wordt gezien als de beste balletacademie ter wereld.
Jij bent de eerste leerling die klaagt.
Sjelkov zegt dat je een gebrekkige techniek hebt.
Je hebt geen controle. Je bent onhandig.
Je bent getalenteerd, maar ook al oud.
Daarom moet ik het inhalen.
Je ligt ver achterop. -Ik ben zeventien.
Ik moet zes jaar in drie jaar doen.
Wat houdt je tegen? -Ik kom hier om te werken.
Maar niet met Sjelkov, bedoel je?
Ballet draait om regels.
Om discipline. Dat moet wel.
Het gaat dus om gehoorzaamheid.
Alleen door discipline kun je vrij worden. -Ik sterf nog liever dan dat.
Ooit zul je misschien goed genoeg zijn om dat te zeggen.
Maar dat ben je nog niet.
Absoluut nog niet.
Ik denk dat ik met een andere docent sneller vooruitga.
Aan wie zit je te denken?
Hallo.
Jij bent Rudolf Noerejev? -Ja.
Ik ben Alexander Ivanovitsj Poesjkin.
Je kunt daar gaan staan.
Buigen.
Is iedereen warm? -Ja.
Doe twee demi pliés en een grand plié in elke positie.
Ga klaarstaan.
Ga je gang.
Buig verder terug.
Rug recht.
Vijfde positie.
Ga maar weer slapen.
Wanneer gaat het open?
Open?
Kom later terug.
Nee. Hier blijven. Ik kom hier voor de 'Radeau'.
De 'Radeau'?
Ik wil het Vlot voor mezelf.
Rudik. Kom ook meedoen.
Rudik.
Kom hier.
Gaat het wel? -Ja.
Bent u tevreden over mij?
Pardon? -U zegt nooit iets tegen me.
Ik wil weten of u tevreden over me bent.
Ik ben niet ontevreden.
Is dat alles wat u kunt zeggen?
Je bent een intelligente man.
Je kunt het zelf ook wel bedenken.
Als ik tevreden ben, merk je het wel.
Elke beweging heeft z'n eigen logica.
Je moet die logica zien te vinden, niet forceren.
De ene beweging volgt op de andere, zonder de indruk van haast of inspanning.
Elke beweging leidt naar de volgende.
Ze...
zijn onderling verbonden.
Dank u.
Waarom praten we niet met elkaar?
Dit is belachelijk.
Ik weet wie jij bent. Jij bent Pierre Lacotte.
Hoe ken je mij? -En jij Claire Motte.
Ik ken gezichten van dansers. Uit danstijdschriften. Die lees ik.
We vroegen ons af of jullie met ons mochten praten.
Ik heb besloten een brug te bouwen. Rudolf Noerejev.
Zit je bij het gezelschap? Heb je vanavond gedanst?
Dan zou je je mij wel herinneren.
Wat vond je van de voorstelling?
Ik was er niet bij. Ik ben naar een concert gegaan.
Goed concert?
Yehudi Menuhin. Hij speelde Bach. Niet slecht.
Je Engels is erg goed. -Ik heb leraar. In Leningrad.
Ik betaal hem. Ik wil niet doof en stom zijn als ik naar Westen ga.
Ik wil graag met je praten over ballet. -Ja, dat lijkt me leuk.
Proost.
Alstublieft.
Rudi.
Dames, fouettés, graag.
Hoe ging de les?
We hebben uitjes gepland. Al de grote attracties.
Het Louvre, de Eiffeltoren, de Notre Dame.
Georganiseerde uitjes.
Leuk.
Je bent onze laatste bijeenkomst niet vergeten, hè?
Ik sla nooit een bijeenkomst over.
We hebben afgesproken dat we met z'n allen met de bus gaan.
Zal ik je erop zetten? -Tuurlijk.
Dit is m'n favoriete plek.
Ik ben er altijd in m'n eentje.
Wat vind je ervan?
Het is altijd Rusland. Altijd de Russen.
De Fransen hebben het ballet uitgevonden, maar de energie komt altijd uit het Oosten.
Wat bedoel je? Ik snap het niet.
Wat je doet is niet technisch perfect.
Soms is het zelfs wat onhandig.
Maar het is perfect in z'n vitaliteit. Je bent aanwezig en dat is belangrijker.
Alleen angst kan je in de weg zitten bij je première.
Ik zal strijden tegen de angst.
M'n man zegt dat je niet goed voor jezelf zorgt.
Ik heb soep meegenomen.
Hij is niet slecht.
Hij zegt dat je niet samen met de anderen eet.
Een danser moet z'n lichaam goed verzorgen.
Hij zegt ook dat je op alles reageert als een wild dier.
Ik wist niet dat hij me zag.
Ja, je bent hem opgevallen.
Dit is Franse uiensoep.
Niet precies zoals ze het in Parijs maken. Niet de juiste kaas.
Bent u in Parijs geweest? -Nee.
In Londen? -Ik heb er alleen over gelezen.
Welke stad is beter?
Beter voor wat?
Voor het leven of het ballet? -Allebei.
Ze zeggen dat Parijs mooier is, maar Londen is ook speciaal.
Snappen ze ballet daar beter? -Misschien.
Uw echtgenoot is een goed mens. -Dat vind ik ook.
Zijn lessen zijn voor mij heilig.
Eet de soep op. Ooit zul je Parijs wel zien.
Ga slapen.
Ik ben zo weer terug.
Je hebt de angst overwonnen.
Je was spectaculair.
Bravo. -Dank je.
Dit is m'n vriendin, Clara Saint.
Clara Saint.
Mooie naam. Rudolf Noerejev.
Het was prachtig. -Bedankt.
Kunnen we vanavond met z'n allen gaan eten?
Ik kan het vragen.
Het mag. Maar ik moet iemand meenemen.
Een chaperon.
Dit is mijn vriend, Joeri Solovjev.
We delen een kamer. Hij gaat mee.
Rudi, ga je met ons mee?
Deze keer niet. -Jammer.
Je was vast heel bekend in Leningrad. De eerste keus.
Er was verzet. -Verzet?
Ze wilden niet dat ik naar Parijs ging.
Waarom niet?
Sergejev wilde het niet. Hij mag me niet.
Waarom ben je hier dan als de artistiek leider dat niet wil?
Heel logisch. De wereld moet zien dat het Kirov het beste is.
Dat gaat niet zonder de beste dansers.
Joeri en ik. Joeri is zelfs beter dan ik.
Mogen jullie naar buiten?
Mogen jullie er alleen op uit?
We zijn hier.
Dat vraag ik niet. Is het toegestaan?
We mogen niet met buitenlanders spreken. Zeker niet met dansers.
We mogen niet met ze uitgaan en met ze eten.
Niet praten. Niet discussiëren. Alleen socialisten onder elkaar.
Ben je niet bang? -Wat kunnen ze doen?
Ze kunnen me niet op straat arresteren.
Als je weer thuis bent, kunnen ze je het dan lastig maken?
Ik heb een verplichting.
Wat voor verplichting? -Zo veel mogelijk zien. Leren.
Wat wil je zien? -Picasso. Matisse. Rodin.
Ik ga elke dag. Nieuw schilderij. Kijken.
Echt kijken. Naar wat het wil zeggen.
Is dat belangrijk voor je dans?
Essentieel. Essentieel om te dansen. Ik heb het Louvre bezocht.
Wat heb je gezien? -Het Vlot. Het vlot van de Medusa.
Natuurlijk.
Waarom moet je glimlachen?
Omdat het schoonheid is gemaakt van lelijkheid.
Werkelijkheid, maar ook kunst.
Het is choquerend, maar heeft ook grote zeggingskracht.
Daarom moest ik glimlachen.
Hij spreekt geen Engels.
Spreek je geen Engels?
Drink je niets?
Je zegt niets.
Sorry, ik ben niet erg gezellig.
Ik gebruik valium.
Valium?
Een medicijn.
Mijn vriendje is overleden.
Bij een auto-ongeluk, zes dagen geleden. Met z'n broer.
Ze waren wezen duiken bij Corsica.
Ze reden terug.
Hoe oud? -21.
Hoe heette hij?
Vincent Malraux.
Een beroemde naam.
Zijn vader is André Malraux, de minister van Cultuur.
Hij heeft een geweldig boek geschreven. La Condition Humaine.
Heb je dat gelezen? Kun je dat krijgen in Rusland?
We zijn geen idioten. Geen provincialen.
Ik ben alleen geweest.
Ik kon niet uitgaan. Ik wilde niemand spreken.
Claire heeft me gedwongen. Ze zei dat ik jou moest zien dansen.
Die drie uren lang...
vergat ik dat Vincent dood was.
Ben ik beter dan valium?
Veel beter.
Heb je werk?
Ik weet niet wat ik met m'n leven aan moet.
Je moet een besluit nemen.
Dat is belangrijk.
Iedereen moet een doel in het leven hebben.
Wat is anders de zin?
Wanneer heb jij jouw doel gevonden?
Toen ik naar de opera ging. -Wanneer?
Toen ik zes was. M'n moeder had de loterij gewonnen.
Ze won een kaartje voor de opera in Oefa.
M'n drie zussen, m'n moeder en ik gingen er samen heen.
Vijf mensen.
Eén kaartje.
Ben je binnengekomen?
Jullie allemaal?
Ik vond de kroonluchter prachtig.
Het fluwelen gordijn. De geur.
Al die mensen samen.
Ik dacht: dat is mijn leven.
Ik was een magere jongen.
Alleen. Altijd.
Ze noemden me 'Witte Kraai'.
Wat hebben jullie gezien?
Je bent gekomen. -Lioeba.
Hallo. Cakejes.
Dank je. Kom binnen.
Jongens, luister even.
Dit is Rudolf Noerejev.
We kennen elkaar van een afstudeerfeestje van de balletschool. Hij is danser.
Hallo, allemaal.
En hij zegt dat hij elke dag naar de Hermitage gaat.
Elke dag? -Ja.
Ik zei dat veel van ons daar ook vaak komen.
En dat we elke zondag samenkomen.
We praten heel veel, over van alles en nog wat.
Het leven, kunst, wetenschap.
Het zou erg leuk zijn als jij erbij komt.
Ik blijf niet lang. -Blijf zolang je wilt. Dat doet iedereen.
Ik wil me niet opdringen. -Dat doe je niet.
Dit is m'n broer Leonid. We zijn een tweeling.
Je zus vertelde me over Rembrandt. Ik wil graag meer weten.
Rembrandt?
Leonid studeert aan de technische hogeschool. Net als ik.
Ik neem een drankje en dan ga ik. -Nee, neem een drankje en blijf.
Kom erbij zitten.
Het is een mooie tijd. Beter dan ooit.
Alleen omdat we een man de ruimte in sturen?
De Sovjet-Unie bestaat nog geen vijftig jaar en we hebben ze al ingehaald.
De Amerikanen te snel af. -Ja, de Amerikanen te snel af.
We hebben vreselijke tijden gekend, maar die zijn voorbij.
Die tijden liggen achter ons.
Rembrandt Harmenszoon van Rijn, geboren in Leiden in 1606.
Acht broers en zussen.
Vader molenaar, moeder bakkersdochter.
Introduceert een nieuwe stijl van portretschilderen.
Wat denk je?
Ze lijken allemaal hetzelfde. -Nee, allemaal verschillend.
Hoe groot is je appartement? -Heel klein. En ik moet het delen.
Waarom heb je dan zo veel spoor nodig?
Mag ik die zien?
Deze? -Ja.
Als je domme vragen gaat stellen, doe ik het liever alleen.
Deze winkel is niet goed.
Doe je overal zo lang over? En ben je altijd zo bot?
Ga daar zitten en hou je mond.
Ik wil alles zien wat u hebt. Ik eis het.
Ik wil een trein. Een goede trein.
De beste die u hebt. Laat me niet langer rommel zien.
Meneer, onze winkel...
Hebt u de Trans-Siberië Express?
Kijk. Wacht.
Gaat het wel?
Ja, natuurlijk. Hoezo?
Rudik, je vader is weer thuis.
Kom hem begroeten.
Ik vroeg me af of je misschien bij ons wilt eten.
Bij u thuis?
Ik heb het met Alexander Ivanovitsj besproken.
We hebben maar een klein huis.
Wil hij dat ik kom?
We zijn er.
Kom binnen.
Rudolf. Ja, goed.
U hoeft niet op te staan.
Ik wil opstaan. Bovendien gaan we eten.
Daar.
Hier? -Ja.
Xenia zegt dat ze voor je zorgt.
Hopelijk vindt u dat niet erg. -Waarom zou ik?
Ik vraag me natuurlijk af...
of je ooit nadenkt...
over het doel van dansen.
Het doel? -Niemand denkt daarover na.
Dat is waar.
Waarom dansen mensen?
Om het publiek ergens mee naartoe te nemen.
Naar iets onbekends. -Natuurlijk.
Maar waarom?
Ontsnappen aan de realiteit.
Meer niet?
Is het leven dan zo vreselijk?
En waarnaartoe ontsnappen?
Ik doceer de hele tijd techniek.
Iets anders doe ik niet.
Maar het is goed om je te herinneren...
dat techniek slechts een middel is...
geen doel.
'Wat sprong hij toch perfect.'
Nou en?
'De manier waarop ze haar arm hief, was de perfectie zelf.'
Oké, en dus?
We steken te veel tijd in techniek.
We zijn alleen daarmee bezig.
Waar moeten we dan mee bezig zijn?
Een verhaal.
Welk verhaal willen we vertellen?
Waarom vragen zo weinig mensen zich af:
'Wat wil ik zeggen?'
Je moet je gevoel laten spreken.
Stop hier maar.
Wees expressiever met je lichaam.
Een verhaal, zie je? Alleen een verhaal.
Als je geen verhaal te vertellen hebt, heb je geen reden om te dansen.
Ik heb het vrouwelijke genomen.
Dat heb ik gedaan.
Het is moeilijk uit te leggen.
Probeer het, Rudi.
Vóór mij was de mannenrol saai.
De man staat alleen. Doet niks.
Vrouwen springen vooruit...
omhoog...
ze draaien.
De mannen...
Ik vroeg waarom mannen niet zoals vrouwen konden zijn.
Ik heb van de vrouw genomen.
Moet je zien.
Ik wist dat je het leuk zou vinden.
Is het altijd zo goed? -Altijd.
Het gaat hun niks aan.
Je rouwt zoals jij wilt.
MINISTERIE VAN CULTUUR, MOSKOU
Ga zitten.
Ik heb deze brief gekregen.
Juist.
Ik moet naar het ministerie van Cultuur in Basjkirië om daar om werk te vragen.
Ja, en dus?
Dat wordt m'n dood. Ik wil daar niet heen.
Het doet er niet toe wat jij wilt.
Ik heb drie verschillende plekken aangeboden gekregen.
Bij drie gezelschappen. Het Bolsjoi wil me.
Ooit kun je misschien naar het Bolsjoi in Moskou gaan.
Wie weet. Maar eerst moet je in Oefa gaan dansen.
Als ik naar Oefa ga, ga ik nooit naar het Bolsjoi.
Dan ben ik te oud.
Wie heeft je opleiding betaald, denk je?
Je ouders?
Nee.
De staat heeft je opleiding betaald. Sovjetburgers.
Vind je niet dat het tijd is om hen eens te bedanken?
Artiesten hebben verantwoordelijkheden, net als ieder ander.
Denk je soms dat je boven de maatschappij staat?
Je hebt drie jaar alleen maar genomen. Nu moet je iets teruggeven.
Dat doe ik op het podium. -Ja, je wilt naar Moskou en Leningrad.
Wat is er mis met Oefa?
Kijk je neer op de mensen? Je kleine geboortestad.
Ik kan iets wat geen ander kan. -Wie heeft jou gemaakt, jou opgevoed?
Hoe kun je dit zeggen?
Waarom kijk je zo sip?
Dat weet u best.
Iedereen weet het.
Ik wil dat je met mij danst, Rudi.
Wat?
Waar?
Bij het Kirov. Waar anders?
Weet u dan niet dat ik naar huis moet?
Naar Oefa.
Vergeet dat maar.
Hoezo? Ik heb in Moskou staan smeken.
Ik vraag je of je bij het Kirov wilt.
Niet bij het corps de ballet, maar als mijn danspartner.
Danspartner?
Een jongere man en een oudere vrouw. Altijd een goede combinatie.
Naast mij lijk jij getalenteerd...
en naast jou lijk ik jong.
Zullen we het proberen?
Leg uit. Wat is er gebeurd?
Iemand is voor jou opgekomen.
Wie? -Dat doet er niet toe. Wees dankbaar.
Hoe is dat gegaan? -Niet door iemand in het gezicht te spugen.
Artistieke strategie, Rudi.
Bedankt.
Hou m'n pols vast. En dan m'n heup.
Ja, zo.
Iets dichterbij. Spelen, graag.
Kijk me aan.
Wat is er gebeurd?
Kom je domme vragen stellen?
Nee. -Iedereen weet wat er is gebeurd.
Ik ben gevallen. Gevallen.
Ik haal je hier weg.
Weg uit het ziekenhuis.
Je hebt persoonlijke zorg nodig.
Ze zeggen dat ik twee jaar niet kan dansen.
Dat hebben ze mis.
En kijk me niet zo aan.
Dit gaat niet werken.
Nee, we gaan het doen.
We gaan samenwonen tot je beter bent.
Ik zorg voor je.
Welterusten.
Help me eens even.
Wacht hier op me.
Papa.
Dit is La Sainte-Chapelle.
Gaat het wel?
Ik wil hier graag wonen.
Rudi, je kunt niet zomaar in een kerk gaan wonen.
Ik meen het.
Ik ook.
Het moest een keer gebeuren.
Vroeg of laat.
Onvermijdelijk.
Het hoort niet. -Je moet het doen.
Goeienavond.
Ga zitten.
Hou rekening met mij, Rudi. Ik wil eerder naar bed.
En? Vind je dat ik je tot last ben?
Vergeet niet dat iemand anders mij in de gaten houdt.
Ze zetten me onder grote druk.
En ze zijn veel minder aardig dan ik.
Bekijk het door mijn ogen.
Ik doe m'n best.
Ze willen weten waarom ik dit toesta.
Je beschadigt niet alleen jezelf met je gedrag. Je brengt mij in gevaar.
Was dat het?
Nee. Nog niet.
Je gaat elke avond uit met een Chileens meisje.
Een vriendin.
Ga je naar naakte meisjes kijken?
Dat is leuk, Vitali Dimitrivitsj. -Leuk?
En is rijkdom ook leuk?
Nee. -Ze gaat een fortuin erven, hè?
Dat lijkt je wel wat, hè? Dat vind je prettig.
Hou je van het kapitalistische leven?
Je wandelt hele nachten met haar.
We hebben veel te bespreken. -Niet alleen met haar.
Om specifiek te zijn:
Westerse dansers en westerse intellectuelen.
Rudi, het is bedtijd.
En zij dan? Zij zijn net zo laat als ik. Waarom praat je niet met hen?
Omdat ik met jou praat. Jij hebt een verleden.
Politiek interesseert me niet.
Hoelang wil je dansen?
Hoelang? -Hoeveel jaar?
Hoelang denk je dat je danscarrière duurt?
Twintig jaar.
Dertig.
Dertig jaar.
En je wilt later naar het buitenland om de wereld te laten zien wat je kunt?
Dit zou je laatste reis kunnen zijn.
Als we besluiten om jou aan te klagen.
Wat voor aanklacht zou dat dan zijn?
Alsjeblieft.
Stel onze vindingrijkheid niet op de proef.
Dit is een formele waarschuwing.
Als we terug zijn in Moskou...
kan ik zeggen dat ik je een formele waarschuwing heb gegeven.
Om 05.15 uur, op 27 mei 1961.
Akkoord?
De thee is klaar.
Je moet nettere kleren hebben. Jij bent een solist van het Kirovballet.
MARIINSKI-THEATER, LENINGRAD
Teja, kom.
Succes.
Kijk, zie je nou wel?
Je hebt gelijk.
Die lijn klopt niet.
Ik ben niet zo'n goeie danser als jij, maar zelfs ik kan dat.
Je been moet rechter. Kijk.
En je hoofd moet hoger. Meer naar achteren.
Ik kan beter.
Spreek Engels.
Ik kan beter.
Dat ga ik doen.
Goed?
Bedankt. -Dat was geweldig.
Je danste beter dan ooit.
Had je last van je been? -Nee.
Ik zei al dat ik je beter zou maken.
We kunnen samen naar huis lopen.
Denk je dat dat kan?
Je bent alleen schuldig als je daarvoor kiest. Ik kies daar niet voor.
Ik zie je thuis.
Waarom blijf je daar nog?
Je enkel is genezen.
Ik dacht dat je daar was om te genezen.
Is het zijn vrouw?
Poesjkin is te slap om het te verbieden. -Niks te zeggen.
Waarom niet? -Daarom niet.
Het bevalt je wel om bij haar te wonen, hè?
Je vindt het prettig, hè? Wonen bij een getrouwd stel?
Rudi, ik moet je iets uitleggen. Wij zijn vrienden.
En vrienden praten over dingen.
Dan wil ik geen vrienden zijn.
Je kunt tegen haar liegen, maar niet tegen mij.
Je vindt mij boeiend omdat ik intelligent ben.
Dat vind je fijn. Je hebt nog nooit een intelligente danser ontmoet.
Je mag mij omdat ik Duits ben en je dol bent op buitenlanders.
En waarom dan wel? -Omdat je droomt van een andere wereld.
Waarom zou ik daarvan dromen?
Vincents vader staat erom bekend dat hij atheïst is.
Hij gelooft niet. Maar toen dat gebeurde...
Toen besloot hij dat hij ze een katholieke begrafenis wilde geven.
En weet je wat hij zei?
'Ik gooi mijn zoons niet in de grond als een zak aardappelen.'
De vis voor mevrouw.
En voor meneer de biefstuk.
Ik hoop dat het u smaakt.
Kun je met hem praten?
De ober? Hoezo? -Dit heb ik niet besteld.
Dit is een beroemd Russisch restaurant. Doe jij het maar.
Ik wil geen saus.
Wat kan ik voor u doen?
Neem ons niet kwalijk. Een momentje.
Wat is er? -Ik wil geen biefstuk met pepersaus.
Ik vind saus smerig.
Zeg dat dan tegen de ober.
Waarom niet? -Jij moet het tegen hem zeggen.
Dat het een grote fout is. -Wat is je probleem?
Ik praat niet tegen de ober.
De ober is Russisch. Zeg gewoon wat je wilt.
Belachelijk. -Ik weet hoe hij over me denkt.
Wie? -Die ober. Ik weet wat hij denkt.
Een lomperik uit Basjkirië. Geen manieren. Geen opleiding.
Hoe weet je dat? Hij heeft niks gezegd. -Door de manier waarop hij me aankijkt.
Ik ben een lomperik uit Oefa.
Ik ben geboren in een trein.
Ik speel prinsen in het theater, maar ik ben geen prins.
Fuck hem. Fuck Parijs.
Fuck jou.
Bied je excuses aan. -Meisje, als je excuses wilt...
ben je bij de verkeerde man.
Diagonal, double, arabesque.
Nog eens.
Nee, niet zo. Nog eens.
Wat zei jij?
Wat? -Praat je over mij?
Wat mankeert jou? -Hoe durf je?
Jij zit niet bij dit ballet. Jij hebt het recht niet hier te zijn.
Rudi, alsjeblieft.
Waarom ben jij hier?
Konstantin Michailovitsj is balletmeester bij het Kirov.
Hij mag elke repetitie bijwonen. -Misschien.
Ik had het niet over jou.
Maar als ik iets wil zeggen, doe ik dat.
Wat wij doen is erg moeilijk. Veel te moeilijk voor jou.
Rudi, alsjeblieft. -Je bent te oud.
Je kunt het niet aan. Je bent niet goed genoeg.
Zie je die deur? Doe die maar achter je dicht.
Mijn excuses.
Ga dan. -Negeer hem maar.
Ik ga pas door als jij weg bent.
Ga weg.
Heb je je excuses aangeboden?
Sergejev verdrukt me.
Volgens mij niet.
Sergejev onderdrukt je. Dat bedoel je.
Dat zei ik ook.
Verdrukken is wat anders dan onderdrukken. Als je Engels wilt leren...
Ballet gaat niet alleen om techniek en regels.
We moeten altijd streven naar meer.
Daarvoor moet je voelen dat mensen achter je staan.
Je doet alsof het je om de kunst gaat, maar dat is niet zo.
Het gaat om gedrag. En je maakt jezelf helemaal gek.
Nee, ik kan het aan. Ik weet waar ik mee bezig ben.
Zij maakt je gek. -Wie maakt me gek?
Zo pak je geen koffer. Laat mij maar even.
Ik pak m'n eigen koffer. U verstikt me.
U vermoordt me. Jullie allebei.
Ik wou alleen maar helpen.
Ik ben thuis.
Het is duidelijk dat hier iets is gebeurd.
Laat maar, lieverd. Het doet er niet toe.
Je gaat naar Parijs, Rudi.
En daarna naar Londen.
Je zult terugkomen als een ander mens.
Je hebt een buitengewoon talent, maar dat kan leiden tot eenzaamheid.
Daar moet je tegen vechten.
Volledig onafhankelijke mensen bestaan niet.
Ik ga.
In de 20ste eeuw kende de dans twee tijdperken:
Het Nijinski-tijdperk en het Lifar-tijdperk.
Nu is er een derde: het tijdperk van Rudolf Noerejev.
Ik mag de Nijinski-prijs uitreiken...
aan de briljante jonge Sovjetdanser Rudolf Noerejev.
Gefeliciteerd.
Dank je. Ik zag je al zitten.
Ik heb besloten je te vergeven. -Waarvoor?
Weet je dat niet meer?
Ik vergeef je dat je de meest egoïstische man bent die ik ooit heb ontmoet.
Ik hoopte al dat je hier zou zijn.
O ja?
Samen is het leuker. -Dan is het maar goed dat ik er ben.
Ik kom terug. -Tuurlijk. Ga maar.
Kom mee. -Nee, jij gaat vanavond niet uit.
Pardon, mevrouw.
Waarom niet? -Vanavond blijf je bij de groep.
Wat een onzin. Het is mijn verjaardag. -Deze man verbiedt ons om uit te gaan.
Laat ze gewoon.
Rudi, meekomen. Dit is niet grappig.
Het is onze laatste avond in Parijs. -Nee, je hebt genoeg plezier gemaakt.
Wat ga je doen? Dat is slechte publiciteit, hè?
Wees redelijk. Het is onze laatste avond hier.
Alsjeblieft.
Niet later dan twee uur. En jij bent verantwoordelijk voor hem.
Goed. Dank je.
We gaan uit.
En dan klagen ze over mij.
We gaan, Rudi. We zijn al laat.
De bus vertrekt morgenochtend pas. -Ik heb het beloofd.
Verbreek je belofte.
Je moet het zelf weten.
Welterusten.
Prettige avond.
Ik wou je verrassen. -Kom je afscheid nemen?
Ja, en ik wilde je een cadeautje geven.
Een briefopener.
Prachtig.
Bedankt.
Zo veel mensen om ons uit te zwaaien. Veel Franse dansers.
Even snel een koffie? -Graag.
Die kant op.
Rudi, ik wil je eerst even spreken.
Wat is er? -Kom hier, dan vertel ik het je.
We kregen vanmorgen een telegram.
Chroesjtsjov wil dat je naar Moskou terugvliegt voor een speciaal gala.
Een gala?
Ja, het is een grote eer om voor de Eerste Secretaris op te treden.
Maar ik ga naar Londen.
Later, later. Je zult je later bij het gezelschap in Londen voegen.
Nee, ik ga nu. -Nee. Je gaat eerst naar Moskou.
Ik ga niet naar Moskou.
Ik ga hoe dan ook niet naar Moskou.
Blijf hier maar wachten bij Strizjevski. Over twee uur gaat de vlucht naar Moskou.
Ga jij ook mee? -Nee, ik ga naar Londen.
Wie gaat er dan met mij mee? Welke andere danser?
Niemand. Je gaat alleen naar Moskou.
Nee, ik maak er nog liever een eind aan.
Is er een probleem?
Er is niks aan de hand.
Blijf bij me, Pierre. Ze willen me ontvoeren.
Laten we erover praten. -Blijf rustig.
Ik ga zo hard mogelijk schreeuwen.
Als dit een straf is... -Nee.
Als dit is omdat Rudi uitging met mij en m'n vrienden...
Rudi heeft zich nooit negatief geuit over z'n land, de regering of het gezelschap.
Rustig, doe even kalm, oké?
Konstantin, ga maar naar de gate.
Het komt goed.
Laat mij iets zeggen. Rudolf Noerejev is hysterisch.
Hij moet naar de Sovjet-Unie. En het is absoluut geen straf.
Hij moet daarheen...
omdat zijn moeder ziek is.
Is m'n moeder ziek?
Eerst moest ik voor Chroesjtsjov dansen en nu is m'n moeder ziek?
Ik leg het uit.
Je hebt deze truc vaker uitgehaald bij andere dansers.
Ik moet terug naar Moskou. Ze gaan me opsluiten.
Weet je dat zeker?
Natuurlijk. Dat wordt m'n dood. -Je kunt beter doen wat ze zeggen.
We zien je in Londen. -Je ziet me nooit meer terug.
Het is vast een misverstand.
Nee, ik mag van hen niet dansen.
Kom, naar de gate.
Ik ga het iedereen vertellen zodat ze op de hoogte zijn.
Het komt goed. Hoor je me?
We zien elkaar snel.
Ga nu meteen naar de gate.
Blijf hier, Pierre. Dan kunnen ze me niet meenemen.
Anders geven ze me een injectie. Dat mag niet gebeuren.
Rudi, hou op. Blijf kalm.
Blijf van me af.
Laat me niet alleen. Als je weggaat, ben ik verloren.
Oké, ik blijf hier, Rudi. Ik blijf hier.
Het is oké. -Ja, het is oké.
Ik blijf hier, Rudi.
Ik blijf hier.
Kan ik misschien iets doen?
Zolang ik hier blijf, is hij veilig. Ik geef u een telefoonnummer.
Wees discreet.
Zeg dat ze meteen moet komen.
Het lukt niet, de lijn is bezet.
En nu ben ik te laat. Ik moet gaan.
U kunt nu niet weggaan. -Sorry.
Bel dit nummer en zeg dat ze meteen moet komen.
Goed. Wie is het? -Iemand die kan helpen.
Ga zitten. Er is genoeg tijd. Maak je geen zorgen.
Clara, ik kan hem hier niet achterlaten.
Binnen.
Heeft niemand u verteld dat u beneden een probleem hebt?
Wat dan?
Een Russische danser wil overlopen. -Een danser?
Wie is het? -Rudolf Noerejev. Kent u hem?
Rudolf Noerejev?
Weet u zeker dat hij danser is? Als hij wetenschapper is, wordt het lastig.
Hij is geen wetenschapper. -Hoe weet u dat?
Hij danste gisteren niet als een wetenschapper.
Wie bent u? -Clara Saint.
Een persoonlijke vriendin van André Malraux.
Malraux?
Wat moet ik doen?
Komt u naar beneden?
Zijn daar Russische agenten? -Overal om hem heen.
In dat geval moet hij ze verrassen.
We moeten ons aan de wet houden. Er is een protocol.
We mogen hem niet benaderen. Hij moet naar ons toe komen.
Ik ben van Le Figaro. Weet u wat er gebeurt?
Nee, geen idee.
Zeg het eens.
Ik kom afscheid nemen. Als hij vertrekt. -Ja, over een uur. Terug naar Moskou.
En je kunt niet zonder hem, hè?
Je moet zeggen wat je wilt.
Ik wil vrij zijn.
Achter je staan twee agenten. Je moet naar ze toe gaan en zeggen:
Ik wil politiek asiel.
Ik zal je missen.
Ik heet Rudolf Noerejev. Ik wil in uw land blijven.
Ik wil politiek asiel.
Ik wil in Frankrijk blijven.
Rustig. Politie.
Genoeg. We zijn hier in Frankrijk.
Kom mee.
Achteruit.
Kom mee.
Weet je wel wat je hebt gedaan? -De Russen zullen hem vermoorden.
Eén moment.
Kan ik iets voor u halen?
Hebt u cognac? -Jazeker.
Ik wil meneer Noerejev spreken.
Dit is Frankrijk. U bent op Franse bodem.
En meneer Noerejev heeft zich vrijwillig onder onze bescherming geplaatst.
Ik wil hem alleen spreken. Dat beloof ik.
Hij is nog een Sovjetburger, dus ik heb dat recht.
Oké, ik zat fout.
Ik heb je omgeboekt.
Je wilt gewoon dansen, zeg je.
Je zit op de volgende vlucht naar Londen.
Nee.
Je gaat naar het gezelschap in Londen.
Nee.
Ik heb jou de afgelopen weken leren kennen.
Ik begrijp je. Een beetje.
En ik mag jou.
Ik weet waar je vandaan komt en hoe zwaar het voor je was.
Ik weet hoeveel je van je moeder houdt. Je familie.
Kun je je moeder in de ogen kijken...
en tegen haar zeggen:
'Ik heb je verraden.'
'Ik heb de Sovjet-Unie verraden.'?
Stuur die man weg.
Een moment, alstublieft.
Je familieleden zullen paria's worden.
Je verwoest niet alleen je eigen leven. -Dat weet ik.
Je zult de rest van je leven worden verguisd.
Je kunt nooit meer terug. Je komt nooit meer thuis.
Begrijp je dat?
Nooit meer.
Nooit meer naar huis.
Een uur geleden beging je een vergissing. Je was in paniek.
Ik bied je de kans het recht te zetten.
Genoeg gepraat. U moet gaan.
Ik wil niet. -Dat moet. Dat zijn de regels.
Meneer Noerejev moet nu een beslissing nemen.
Goed.
Denk na.
Denk erover na.
Ik moet u 45 minuten alleen laten.
Door die deur gaat u terug naar Frankrijk.
Deze deur leidt naar de vliegtuigen.
Laat me maar weten welke u kiest.
Mag m'n vriendin Clara erbij zijn?
Als hij besluit te blijven, heb ik u nodig. U moet de pers te woord staan.
Heeft hij een plek om te wonen? -Ik weet wel iemand.
Meer dan één. Verplaats hem om de 48 uur.
Wat zie je er vies uit.
Ga je handen wassen.
En doe je haar netjes.
Hoe je eruitziet, is erg belangrijk.
Trek schone kleren aan.
Ik moet u vragen om nu te vertrekken.
Hij moet dit alleen doen.
Alleen mevrouw Saint.
Nee, hij is een Sovjetburger.
Rustig. Rustig.
Goed dan.
U bent hem kwijt.
Is het Romeo en Julia? Is het liefde? -Ben je niet goed bij je hoofd?
Ben je verliefd op hem? -Absoluut niet.
Hij zal bij verstek worden berecht voor hoogverraad.
Ik schaam me enorm.
Ik schaam me voor Noerejev.
En ik schaam me voor mezelf.
Is alles goed?
Ja.
Zijn koffer is gekomen.
Ik ga koken.
Hallo, lieverd.
Je staat in alle kranten.
Je bent beroemd.
Heb je er spijt van? -Nee.
Heeft hij je gebeld?
Gaat hij je bellen?
Misschien, ik weet niet.
Waarom heeft hij je nog niet gebeld?
Omdat hij niet zo is.
Denkt u dat u ooit terug zult gaan naar Rusland?
Ik kan overal wonen. Vergeet niet dat ik ben geboren in een trein.
Ik denk dat ik nooit naar mijn land zal terugkeren.
Maar misschien zal ik hier ook nooit gelukkig worden.
Rudolf Noerejev keerde in 1987 terug naar de USSR toen zijn moeder op sterven lag.
Hij overleed in 1993 in Parijs.
Ondertiteling Vertaald door: Peter Bosma